Dogodilo se na današnji datum, 16. decembar

0
133

Danas je ponedjeljak, 16. decembar, 351. dan 2019. Do kraja godine ima 15 dana.

1485. – Rođena španska princeza Katarina Aragonska, prva od šest žena engleskog kralja Henrija Osmog. NJihov razvod 1533. bez dozvole pape izazvao je englesku crkvenu reformaciju i raskid sa Vatikanom.

1653. – Vođa engleskih parlamentarista u građanskom ratu protiv monarhista Oliver Kromvel, odbivši titulu kralja, proglašen lordom protektorom Engleske, Škotske i Irske.

1687. – Umro engleski ekonomista Vilijam Peti, tvorac teorije radne vrijednosti, koji je, prema mišljenju Karla Marksa, postavio temelj političke ekonomije kao nauke. Smatrao je da vrijednost robe – prema njegovoj terminologiji – njenu prirodnu cijenu određuje količina rada utrošenog za proizvodnju. Za razliku od merkantilista, mada je bio pod njihovim uticajem, tražio je osnovicu privrednih pojava u proizvodnji. Djela: “Traktat o porezima i dažbinama”, “Politička anatomija Irske”, “Politička aritmetika”.

1773. – Nezadovoljna visokim uvoznim carinama i britanskom kolonijalnom vlašću, grupa američkih kolonista, obučena u indijansku nošnju, u bostonskoj luci je pobacala u more sanduke čaja s jednog britanskog broda. Taj događaj, kasnije nazvan “bostonska čajanka”, nagovijestio je američki rat za nezavisnost, započet 1775.

1775. – Rođena engleska književnica Džejn Ostin, koja je u romanima realistički slikala svakodnevni život provincijske Engleske. Zapleti njenih romana – protkanih humorom i blagom ironijom – jednostavni su i izviru iz psihologije likova običnih ljudskih odnosa, a dijalog je veoma vješto vođen. Djela: romani “Razbor i osjećanje”, “Gordosti predrasuda”, “Mensfildski park”, “Ema”, “Nortagentska opatija”, “Nagovaranje”.

1818. – Rođen srpski pisac i diplomata Matija Ban, član Srpske kraljevske akademije, profesor beogradskog Liceja i šef pres-biroa u vrijeme kneza Aleksandra Karađorđevića. Djela: drame “Smrt Uroša Petog”, “Kralj Vukašin”.

1859. – Umro njemački pisac Vilhelm Grim, skupljač i obrađivač narodnih bajki, koje je, kao i većinu drugih djela, objavio u saradnji sa starijim bratom Jakobom. Izdavao je i njemačke srednjovjekovne književne spomenike i proučavao njemačka junačka predanja.

1882. Rođen mađarski kompozitor i muzikolog Zoltan Kodalj, uz Belu Bartoka najznačajniji mađarski muzički stvaralac 20. vijeka, u čijim djelima je prepoznatljiva melodika i ritam narodne muzike. Napisao je studije o mađarskom muzičkom folkloru i izdao zbirke narodnih pjesama. Djela: kantata “Psalmus hungaricus”, scenska muzika “Hari Janoš”, orkestarsko djelo “Igre iz Galante”.

1885. – U Sarajevu počeo da izlazi srpski književni list “Bosanska vila”, časopis “za zabavu, pouku i književnost”, koji je skoro tri decenije snažno uticao na jačanje nacionalne svijesti i otpora austrougarskoj okupatorskoj vlasti u BiH. Do 1887. ga je uređivao Nikola Šumonja, a potom do zabrane 15. juna 1914. Nikola Kašiković.

1899. – Rođen engleski pisac, glumac i pjevač Noel Kauard, veoma popularan između Prvog i Drugog svjetskog rata u Velikoj Britaniji i SAD. Pisao je i režirao drame, komedije i muzičke revije koje se odlikuju duhovitim dijalozima, neočekivanim obrtima i scenskim efektima i prema većini njegovih komedija snimljeni su filmovi. Djela: “Vrtlog”, “Pali anđeli”, “Laka vrlina”, “Riječ i muzika”, “Privatni život”, “Nestašni duh”.

1917. Rođen engleski pisac Artur Čarls Klark, kosmički vizionar u čijim su naučno-fantastičnim romanima i pričama glavne teme istraživanje kosmosa, mora i vremena, mjesto čovjeka u kosmičkoj hijerarhiji i posljedice ljudskih kontakata s vanzemaljskim civilizacijama. Djela: romani “2001: odiseja u svemiru”, “3001: konačna odiseja”, “Kraj djetinjstva”, “Grad i zvijezde”, “Sastanak sa Ramom”, zbirke priča “S druge strane neba”, “Dosezanje sutrašnjice”, “Priče o deset svjetova”, “Susret sa Meduzom”, “Sunčani vjetar”.

1920. – U zemljotresu u kineskoj provinciji Gansu poginulo oko 180.000 ljudi.

1921. – Umro francuski kompozitor, pijanista, dirigent, orguljaš i muzički pisac Šarl Kamij Sen-Sans, romantičar tipično francuskog duha, racionalne muzičke uglađene forme. Djela: opera “Samson i Dalila”, tri simfonije, poema “Ples smrti”, četiri simfonijske pjesme, pet klavirskih koncerata, tri koncerta za violinu, dva koncerta za violončelo, kompozicija za kamerni sastav “Karneval životinja”, klavirski trio, dva gudačka kvarteta, svita za violončelo, oratorijum”, “Potop”, balet “Brbljivica”.

1931. – Umro srpski istoričar i sveštenik Dimitrije Ruvarac, član Srpske kraljevske akademije, bibliotekar patrijaršijske biblioteke u Sremskim Karlovcima. Proučavao je političku, crkvenu i književnu istoriju, posebno vojvođansku. Uređivao je “Arhiv za istoriju Srpske pravoslavne karlovačke mitropolije”. Djela: “Postanak i razvitak srpske crkveno-narodne avtonomije”, “Srpska Mitropolija karlovačka oko polovine 15. veka”, “Istorija arh. mitr. patrijarške biblioteke”.

1942. – Vrhovna komanda nacističke Njemačke je u Drugom svjetskom ratu izdala direktivu za borbu protiv partizana, u kojoj je, suprotno odredbama Ženevske konvencije, jedinicama naređeno da upotrijebe sva sredstva, čak i prema ženama i djeci, i da zbog toga nijedan njemački vojnik ne smije da bude pozvan na odgovornost.

1944. – Nijemci su u Drugom svjetskom ratu u Ardenima, jakom artiljerijskom pripremom i spuštanjem 1.500 padobranaca, počeli kontraofanzivu na Zapadnom frontu, iznenadivši američke snage. U borbama, okončanim njemačkim porazom, saveznici su izgubili 77.000 vojnika, a Nijemci 130.000.

1949. – U Bugarskoj izvršena smrtna kazna nad Trajčom Kostovom, dugogodišnjim istaknutim liderom Komunističke partije Bugarske. On je na montiranom političkom procesu u Sofiji osuđen zbog “titoizma”.

1949. – Vođa borbe za nezavisnost Ahmed Sukarno izabran za prvog predsjednika Indonezije poslije sticanja nezavisnosti zemlje od Holandije.

1960. – U sudaru američkih putničkih aviona “DC-8” i “super konstelejšn” iznad Njujorka poginulo je svih 128 ljudi u dvjema letjelicama i osam na tlu.

1965. – Umro engleski pisac Vilijam Somerset Mom, oštar kritičar engleskog građanskog društva. Dosta je pisao i o egzotičnim zemljama. Djela: romani “Ljudski okovi”, “Mjesec i stoparac”, “Kolači i pivo”, “Pozorište”, “Šareni veo”, zbirke pripovijedaka “Treptaj lista”, “Na kineskom platnu”, “Istok i Zapad”, drame “Lejdi Frederika”, “Hljebovi i ribe”, “Sveti plamen”.

1966. – Savjet bezbjednosti UN na prijedlog Velike Britanije jednoglasno usvojio ekonomske sankcije protiv režima bijele manjine u Rodeziji.

1969. – Donji dom britanskog parlamenta izglasao ukidanje smrtne kazne.

1971. – Indijske trupe zauzele Daku i sutradan se predala pakistanska armija od 90.000 vojnika u Istočnom Pakistanu, pa je nezavisnost Bangladeša – proglašena 26. marta 1971. – postala stvarna. Poslije proglašenja nezavisnoti izbio je građanski rat u koji se umiješala pakistanska armija, ali su indijske trupe 4. decembra 1971. objavile rat Pakistanu i priskočile u pomoć “Oslobodilačkoj armiji Istočnog Bengala”.

1992. – Kopredsjednici konferencije o prethodnoj Jugoslaviji Sajrus Vens i lord Dejvid Oven predložili ministarskoj konferenciji 29 zemalja u Ženevi seriju diplomatskih i vojnih mjera radi okončanja građanskog rata u bivšoj BiH.

1995. – Izraelska armija se povukla iz Kalkilije, četvrtog od šest gradova na Zapadnoj obali koji su, prema sporazumu Izraela i PLO, prepušteni palestinskoj samoupravi.

1996. – Južnokorejski apelacioni sud preinačio smrtnu presudu bivšem predsjedniku Južne Koreje Žun Du Hvanu u kaznu doživotnog zatvora.

2003. – U Haškom tribunalu počelo suđenje penzionosanom generalu bivše JNA Pavlu Strugaru, optuženom za kršenje zakona i običaja ratovanja prilikom napada na Dubrovnik 6. decembra 1991. godine.

2004. – Visoki predstavnik u BiH Pedi Ešdaun objavio devet mjera protiv pojedinaca i sistemskih mjera prema institucijama u Republici Srpskoj zbog “nesaradnje sa Haškim tribunalom, zbog koje BiH nije primljena u Partnerstvo za mir”. On je zatražio da Komisija za reformu odbrane izvrši gašenje ministarstava odbrane entiteta i potpuno prenošenje njihovih nadležnosti na Ministarstvo odbrane BiH, za šta je rok ljeto ili jesen 2005. godine. Od vlasti BiH Ešdaun zatražio da do februara ili marta naredne godine provedu reformu policije na principima koje je naglasila Evropska komisija i prihvatila Komisija za refomu policije, što znači jedinstvenu policijsku strukturu sa zakonodavnom nadležnošću države, koja bi bila finansirana iz budžeta BiH.

2004. – Američki ambasador u BiH Daglas Meklhejni objavio da je američka Vlada zaledila sredstva Srpskoj demokratskoj stranci (SDS) u SAD zbog nesaradnje sa Haškim sudom i zabranila finansijsko poslovanje američkih državljana sa ovom strankom. Američka Vlada zabranila je ulazak u SAD pojedincima iz rukovodstva SDS-a i Partije demokratskog progresa, koja će trajati dok ne dokažu punu saradnju sa Tribunalom. Treća mjera predviđa da Vlada SAD pojača ograničenje američke pomoći Republici Srpskoj.

(Srna)

PODIJELI

OSTAVITI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here